De moestuin in plaats van de kerk

/, Duurzaamheid, Experimenteren, Ondernemerschap, Werelds/De moestuin in plaats van de kerk

De moestuin in plaats van de kerk

Zingeving na de realisatie van absolute zinloosheid van het leven.

“God is dood” zei Nietsche[1]. God is in de eerste plaats vervangen door wetenschap, later door de omnipotentie van technologie. Voor de moderne mens is dat waar en resulteert deze constatering in een flinke portie nihilisme: de absolute zinloosheid van het leven. Daarom stel ik mij de vraag: Waar haalt de moderne mens tegenwoordig zijn zingeving vandaan?

Laat me het belang onderstrepen van zingeving. Zingeving is de (bio)motor van onze samenleving. Het is waardoor we gelukkig zijn of worden. In de meest letterlijke vorm betekent het betekenis geven aan alles om ons heen. Toch zijn we kwetsbaarder dan ooit en is depressie één van de belangrijkste oorzaken van ziektelast, aldus de Wereldgezondheidsorganisatie. In Nederland zien we een burn-outepidemie, meer dan een miljoen mensen die antidepressiva slikken en jaarlijks stijgende zelfmoordcijfers.[2]

Zingeving was vroeger een stuk eenvoudiger. Sterker nog, zingeving werd door een instituut bepaald: de kerk. Dus alle breinkrakers over normen, waarden, principes, tradities en gewoontes werden je bespaard. Je hoefde alleen een voorbeeld te nemen aan je naasten.

Religieuze regels voerden bijna tweeduizend jaar de boventoon. Maar sinds de secularisatie, die ongeveer een eeuw geleden tezamen met de industriële revolutie begon, bleef er weinig over van collectieve zingeving. Daarvoor in de plaats kwam een contra-calvinistische tegenbeweging op waarbij zingeving bestond uit status en bezit. Het individu nam een centrale plaats in na godsdienst. Ik heb zelf nooit écht kennisgemaakt met godsdienst. Misschien heb ik lichtvoetig de oppervlakte geschraapt. Een moestuin ben ik wel begonnen: heel amateuristisch op mijn balkon. Dus het collectieve mis ik ontzettend. Maar tijdens mijn onderzoek naar hoe met planten om te gaan – als  metropolistisch millennial heb ik geen idee hoe ik een plant in leven houd als hij niet van plastic is – ontdekte ik hoe hecht de moestuincommunity eigenlijk is.[3] Deze community bestaat uit mensen die geloven in een nieuw soort wereld waarin mensen op een andere manier kunnen leven. Mensen die veel meer in aanraking moeten komen met de natuur. Mensen die het contact met hun voedsel zijn kwijtgeraakt en die zelf moeten leren hoe voedsel groeit, en opnieuw moeten definiëren wat belangrijk is. Het zijn mensen met een sobere en nuchtere kijk op het leven – maar met een opmerkelijke joie-de-vivre omdat het leven mooi en betekenisvol is. De moestuin recyclet oude normen, waarden en tradities en blaast opwaardeert naar functionaliteit: voeding.

De moestuin en de kerk vertonen in veel opzichten overeenkomsten. Zeker als het gaat om sociale constructen. De moestuin kent namelijk ook een hoger doel en een stukje zingeving: we hebben een wereld te redden van zijn ecologische ondergang. Met de val van het insectenrijk (hét fundament van de voedselketen)[4], de globale opwarming resulterend in een klimaatverandering en de vervuiling van onze oceanen door het plastic wat overmatig uit onze supermarkten vandaan komt, neemt de moestuin een bijna spirituele positie in het menselijk bestaan in. Het regionale, verpakkingsvrije, en sociale kenmerk van de moestuin maakt de collectieve verzamelplaats tot een sanctuarium.

De moestuin en de kerk kennen ook verschillen. Zo worden gelovigen van de kerk beloond voor goed gedrag, en gestraft voorslecht gedrag. Gelovigen van de moestuin worden niet beloond als zij goed doen. Iedereen moet het goed doen als we niet gestraft willen worden. Mijn buurman kan zijn hele leven de fiets pakken, als ik drie keer per jaar met het vliegtuig een vakantie in Thailand pak, dan wordt hij daar de dupe van, met zijn goede gedrag. Bosbranden, overstromingen en zelfs droogtes die Europa kunnen verwoestijnen zijn voorbeelden van apocalyptisch aandoende straffen waar we aan moeten denken als we niet allemaal een steentje bijdragen.

Gaan we dit oplossen als we allemaal een moestuintje nemen? Nee. Maar we zullen ook geen zonvloed voorkomen als we allemaal de kerk bezoeken. Waar het om gaat is een geïntegreerde houding die iedereen deelt. Een houding die ons laat zien waar het écht om gaat. Het gevoel dat we allemaal even verantwoordelijk zijn voor wat er met onze wereld gebeurd. En hoe mooi is het om de honger naar verandering te stillen met een zelf verbouwde courgette uit eigen moestuin.

[1] https://en.wikipedia.org/wiki/God_is_dead

[2] https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/gastcolumn-geluk-is-geen-product-maar-een-bijwerking-van-zingeving~be4e473d/?referer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F

[3] https://www.moestuinforum.nl/voordeur-f6.html?sid=1b72a150fe4fb8e7987a1ef2ea49b97d

[4] https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/snelle-afname-insecten-kan-rampzalig-uitpakken-voor-de-natuur-stelt-nieuwe-studie~b956d20f/

Eva-Lisa Janssen
Eva-Lisa JanssenMede-oprichter & Directeur
Die ambitieuze twintiger, klaar om te werken aan een nieuwe wereld. Gedreven door de honger naar kennis en co-creatie. Ik heb de handen uit de mouwen gestoken om deze wereld een stukje beter, leuker en mooier proberen te maken.
Het is mijn doel om deze wereld door te geven aan de volgende generaties op een manier waar ik trots op ben.
By |2019-12-06T10:51:14+01:00december 6th, 2019|Bildung, Duurzaamheid, Experimenteren, Ondernemerschap, Werelds|